Dünya ve Kültür

Çin Seddi kaç km? Uzaydan görünür mü?

Çin Seddi uzaydan görünür mü?

Efsanelerin aksine Çin Seddi Ay’dan görünmez. Dünya yörüngesinden de yüksek güçlü merceklerle çekilen fotoğraflar olmadan duvarı görmek zor ya da imkânsızdır.

Duvarın rengi ile çevresindeki bitki örtüsünün rengi arasında yeterli zıtlık olmadığı için astronotların, ister yörüngeden ister Ay’dan, onu görmesi oldukça zordur. Dünyayı gözlemleyen uydulardaki algılayıcılar Çin Seddi’ni insan gözünden daha kolay algılayabilir. Yine de en yüksek çözünürlüklü algılayıcıların görüntülerinde bile yapıyı ayırt etmek kolay değildir.

Landsat programında çalışan bir uzmana göre duvar Landsat uydusuyla da görülebilir, ama yalnızca belirli hava koşullarında. Uzmana göre buradaki anahtar zıtlıktır. Duvarın yakınındaki tarlaları kar kaplarken duvarın üzerindeki kar temizlenmişse uydu görüntülerinde duvar görülebiliyor.

Terra uydusundaki ASTER cihazı 2001 kışında, alçak güneş açısı ve hafif kar örtüsü sayesinde duvarın Şanksi Eyaleti’ndeki bir bölümünü öne çıkaran bir görüntü yakaladı. Ticari uydular, duvarın uzaydan en net görüntüsünü sunuyor.

Duvar yalnızca alçak yörüngeden (yaklaşık 100 mil yükseklikten) görülebilmiştir ve o zaman bile Güneş’in duvarı aydınlatacak mükemmel konumda olması gerekir. Çin’in kendi astronotu Yang Liwei bile yapıyı çıplak gözle seçemediğini kabul etti.

Duvarın Ay’dan görülebildiği efsanesini 1923’te National Geographic başlattı. Başka bir açıklamaya göre de duvar uzaydan görülemeyecek kadar incedir.

Çin Seddi ne zaman yapıldı?

Duvarın yapımını MÖ 220 dolaylarında, birleşik Çin’in ilk imparatoru Qin Shi Huang başlattı. Çin Seddi aslında MÖ 5. yüzyılda başlayan duvarlar ve toprak yapılar dizisidir; ilk kez yaklaşık MÖ 220’de Qin Shi Huang döneminde birbirine bağlandı.

Duvar, birbirini izleyen hükümetler tarafından 2.000 yıl boyunca inşa edilmiştir ve tek bir kesintisiz yapı değildir. Orijinal duvar sıkıştırılmış topraktan yapılmıştı ve yer yer iki bin yıllık bu yapının rüzgârla oyulmuş kalıntıları hâlâ görülebiliyor. Bugün tanıdığımız duvar Ming Hanedanı’nın eseridir.

En dayanıklı bölümler, Pekin’in yeni başkent yapıldığı Ming Hanedanı döneminde (1368-1644) inşa edildi. Duvar, MÖ 220 dolaylarından 1600’lerdeki Ming dönemine kadar sürekli olarak inşa edildi ve yeniden inşa edildi. En iyi korunmuş bölümler, 14. ile 17. yüzyıllar arasında Ming Hanedanı döneminde yapıldı. Duvar 1987’den beri UNESCO Dünya Mirası alanıdır.

Yeşil dağların sırtında kıvrılarak uzanan Çin Seddi, uzakta daha da yükselen dağlar ve bulutlu bir gökyüzü.
Fotoğraf: Severin.stalder, CC BY-SA 3.0.

Çin Seddi ne kadar uzun?

Önceki uzunluk tahminleri çoğunlukla tarihî kayıtlara dayanıyordu. Bu çalışmaya kadar uzunluk genellikle yaklaşık 5.000 kilometre olarak veriliyordu.

2009’da açıklanan bir ön çalışma duvarın uzunluğunu 8.850 kilometre olarak tahmin etmişti. İki yıllık bir hükümet haritalama çalışması, duvarın 8.850 kilometre (5.500 mil) uzandığını buldu. Çalışma 6.259 kilometrelik duvar bölümü, 359 kilometrelik hendek ve tepeler ile nehirler gibi 2.232 kilometrelik doğal savunma engeli saptadı.

Duvarın resmî uzunluğu 2012’de, beş yıllık bir çalışmanın ardından 13.170 mil olarak açıklandı. Son devlet araştırmasının sonuçlarına göre duvarın uzunluğu 21.196,18 kilometredir.

Uzmanlar, bu rakamın artık var olmayan duvar bölümlerini de içerdiğine dikkat çekiyor. Duvar konusunda uzman bir tarihçi olan Arthur Waldron’a göre katı duvar yaklaşık 1.700 mil uzunluğundadır.

Kendini sına

Yazıdan üç soru. Cevabını seç, hemen öğren.

  1. Soru 1/3

    Çin Seddi Ay'dan görülebilir mi?

    Cevabı gör

    Doğru cevap: Hayır, Ay'dan görünmez

    Efsanelerin aksine Çin Seddi Ay'dan görünmez. Kaynak: NASA

  2. Soru 2/3

    Bugün tanıdığımız Çin Seddi hangi hanedanın eseridir?

    Cevabı gör

    Doğru cevap: Ming Hanedanı

    Bugün tanıdığımız duvar Ming Hanedanı'nın eseridir. Kaynak: BBC

  3. Soru 3/3

    2009'da açıklanan ön çalışma duvarın uzunluğunu kaç kilometre olarak tahmin etti?

    Cevabı gör

    Doğru cevap: 8.850 kilometre

    2009'da açıklanan bir ön çalışma duvarın uzunluğunu 8.850 kilometre olarak tahmin etmişti. Kaynak: BBC

Faydalı mıydı?

Kaynaklar

  1. NASA, “Great Wall” (2009)
  2. NASA, “December Puzzler Answer” (2012)
  3. Smithsonian Magazine, “Sticky Rice Mortar, the View From Space, and More Fun Facts About China’s Great Wall” (2017)
Tüm kaynaklar (7)
  1. BBC, “In Our Time, The Great Wall of China” (2010)
  2. BBC, “Great Wall of China 'even longer'” (2009)
  3. BBC, “China's Great Wall damaged by workers looking for shortcut” (2023)
  4. BBC, “China's Great Wall is 'longer than previously thought'” (2012)

Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlandı, editör kontrolünden geçti. Bir hata gördüysen bize yaz.