Yaşam

Hıçkırık neden olur?

Hıçkırık nedir?

Hıçkırık, akciğerlerin tabanındaki kas olan diyaframın istemsiz bir hareketidir. Spazmı ses tellerinin hızla kapanması izler ve bu kapanma kendine özgü sesi çıkarır. Hıçkırık, diyafram ve kaburgalar arası kasların düzensiz ve ani kasılmasıdır; ardından gırtlak hemen kapanır.

Diyafram, göğsü karından ayıran ince, kubbe biçimli bir kastır. Hıçkırıkta diyafram nefesler arasında aniden aşağı çekilir ve hava hızla içeri çekilir. Aynı anda glottis, yani ses telleri arasındaki boşluk, daha fazla hava girmesini durdurmak için aniden kapanır.

Hıçkırık göğüsten geliyormuş gibi hissedilir ama spazm aslında diyaframdan ya da onu denetleyen sinirlerden gelir.

Hıçkırık neden olur?

Hıçkırık, diyaframı kasılmaya yönelten sinirleri bir şeyin tahriş etmesiyle olur. Vagus siniri ve frenik sinir dahil bu sinirler, uzmanların refleks arkı dediği bir yol oluşturur. Refleks arkları vücudun istemsiz işlevlerini yönetir.

Hıçkırıktan büyük olasılıkla, çevresel frenik, vagal ve sempatik yolları ve merkezi orta beyin düzenlemesini içeren bir refleks arkı sorumludur.

Çizim: iki akciğer, soluk borusu ve akciğerlerin altında aşağı doğru çekilen kubbe biçimli diyafram.
Çizim: Zolvelo.

Yaygın tetikleyiciler

Hıçkırık çoğu zaman görünür bir neden olmadan başlar. Rastgele bir iki hıçkırığın çoğu zaman net bir nedeni yoktur.

Çok ya da çok hızlı yemek yemek tetikleyici olabilir. Baharatlı yiyecekler ya da çok sıcak veya çok soğuk yiyecekler tetikleyici olabilir. Gazlı içecekler tetikleyici olabilir. Aşırı hava yutmak (aerofaji) tetikleyici olabilir. Alkollü içecekler tetikleyici olabilir. Heyecan, sinirlilik ya da korku hissetmek hıçkırığa yol açabilir. Ani bir sıcaklık değişimi hıçkırığı tetikleyebilir.

Hıçkırık ne kadar sürer?

Hıçkırık çoğu zaman birkaç dakika içinde geçer. Hıçkırıklar genellikle hiçbir müdahale olmadan kendiliğinden geçer. Hıçkırık genellikle kendiliğinden sonlanan bir durumdur.

Geçici hıçkırık birkaç saniye ya da dakika sürer. Kalıcı hıçkırık 48 saatten uzun, bir aya kadar sürer. İnatçı hıçkırık bir aydan uzun sürer.

Geçici hıçkırıklar komplikasyonlara yol açmaz. Kalıcı hıçkırıklar nefes almada, yutmada ya da konuşmada güçlüğe yol açabilir. Hıçkırıklar birkaç günden uzun sürerse ya da başlangıcında başka belirtiler olursa daha ciddi bir tıbbi durumun işareti olabilir.

Bebeklerde hıçkırık

Hıçkırık yenidoğanlarda ve bebeklerde yaygın ve normaldir. Sağlık uzmanları bebek hıçkırığının nedenini tam bilmez ama bebeğin midesinde artan gazdan kaynaklandığına inanır. Bebek çok yerse ya da yemek yerken çok hava yutarsa midesi şişer ve diyaframı tahriş eder.

Kendini sına

Yazıdan üç soru. Cevabını seç, hemen öğren.

  1. Soru 1/3

    Kalıcı hıçkırık ne kadar sürer?

    Cevabı gör

    Doğru cevap: 48 saatten uzun, bir aya kadar

    Kalıcı hıçkırık 48 saatten uzun, bir aya kadar sürer. Kaynak: Cleveland Clinic

  2. Soru 2/3

    Hıçkırıkta daha fazla hava girmesini durduran şey nedir?

    Cevabı gör

    Doğru cevap: Glottisin aniden kapanması

    Glottis, yani ses telleri arasındaki boşluk, daha fazla hava girmesini durdurmak için aniden kapanır. Kaynak: Cleveland Clinic

  3. Soru 3/3

    Diyafram nedir?

    Cevabı gör

    Doğru cevap: Göğsü karından ayıran ince, kubbe biçimli bir kas

    Diyafram, göğsü karından ayıran ince, kubbe biçimli bir kastır. Kaynak: Cleveland Clinic

Faydalı mıydı?

Kaynaklar

  1. medlineplus.gov, “Hiccups”
  2. Cleveland Clinic, “What Causes Hiccups?” (2018)
  3. health.osu.edu, “Are your hiccups serious?” (2024)
  4. Journal of neurogastroenterology and motility, “Hiccup: mystery, nature and treatment” (2012)

Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlandı, editör kontrolünden geçti. Bir hata gördüysen bize yaz.