Tarih ve Gizem

Nazca çizgileri nasıl yapıldı?

Nazca Çizgileri nedir?

Nazca Çizgileri, Peru çölünde yapılmış devasa yer resimleridir (geoglif). Nazca Çizgileri, İnka öncesi halklar tarafından İ.Ö. 4. yüzyıl ile İ.S. 10. yüzyıl arasında yapılmış erken bir arazi sanatıdır. Nazca kültürü, figürlerin çoğunu İ.S. 200 ile 700 arasında yarattı.

Çizgiler arasında 30 mil (yaklaşık 48 kilometre) uzunluğa varan düz hatlar da var. Üçgenlerden yamuklara ve spirallere uzanan geometrik şekiller ile yaklaşık 70 bitki ve hayvan tasviri de yer alıyor. Nazca Çizgileri 1994’ten beri UNESCO Dünya Mirası listesinde.

Çizgiler nasıl yapıldı?

İnka öncesi halklar çizgileri, 12 ila 15 inç (yaklaşık 30–38 santimetre) kalınlığındaki kaya katmanını kaldırıp altında saklı olan daha açık renkli kumu ortaya çıkararak yarattı. Figürlerin çoğu bir tür dış hat olarak durur; birkaçı ise istenen şeklin dışındaki taşlar değil, iç kısmındaki taşlar kaldırılarak yapıldı.

Bilim insanlarına göre hayvan figürleri, çölün tabanında çukurluklar açılıp renkli toprak açıkta bırakılarak yapıldı.

İki tür figür

Dev çizgi tipi figürler ile daha küçük kabartma tipi figürler ayırt edilir; kabartma tipi olanları fark etmek çok zordur. Kabartma tipi figürler çoğunlukla insanları ya da insanlarca değiştirilmiş şeyleri gösterir; örneğin evcilleştirilmiş hayvanları ve kesik kafaları (yüzde 81,6). Dev çizgi tipi figürler ise çoğunlukla yabani hayvanları gösterir (yüzde 64).

Araştırmacılar kabartma tipi figürlerin büyük olasılıkla bireysel ya da küçük grup düzeyinde yapıldığını ve izlendiğini düşünüyor. Aynı çalışma, dev çizgi tipi figürlerin büyük olasılıkla topluluk düzeyinde ritüel etkinlikler için yapıldığını ve kullanıldığını öne sürüyor.

Çizim: koyu taşlarla kaplı çöl zemininde, taşlar kaldırılarak açılmış açık renkli çizgiler, bir yamuk ve bir spiral.
Çizim: Zolvelo.

Yeni keşifler

Yaklaşık bir yüzyılda toplam 430 figüratif Nazca geoglifi keşfedildi. Bir yapay zeka sistemi, yalnızca 6 aylık saha araştırmasında 303 yeni figüratif geoglif bulunmasını sağladı. Yapay zeka ile alçaktan uçan dronların birleşimi, geoglif keşfinin hızını kökten değiştirdi.

Johny Isla’ya göre bir dronla bir günde birkaç kilometrelik alan taranabiliyor. Yeni keşfedilen figürler üç ile yedi metre genişliğinde; bu yüzden geçmişteki uçuşlarda fark edilemediler. Johny Isla’ya göre son yıllarda Nazca ve Palpa vadilerinde 80 ile 100 arasında yeni figür ortaya çıktı; bunların hepsi Nazca kültüründen öncesine ait.

Ne için yapıldılar?

Paul Kosok ve María Reiche, çizgilerin astronomik ve takvimsel bir amaca hizmet ettiğini öne sürdü. John Reinhard ise çizgilerin su ve ürün bereketi için ritüellerin yapıldığı yerlere çıktığını öne sürdü.

Kuş geoglifleri üzerine yapılan bir çalışmaya göre, söz konusu kuşların çoğu daha önce yanlış tanımlanmıştı. İncelenen 16 geoglifin üçü yeniden sınıflandırıldı.

Bir kedi figürü

Kedi figürü, gözlem tepelerinden birine erişimi iyileştirme çalışması sırasında ortaya çıktı. Kedi figürünün boyu 37 metre; çizgilerinin genişliği 30 ile 40 santimetre arasında değişiyor. Kedi figürü, geç Paracas döneminde (İ.Ö. 500–İ.S. 200) yapıldı.

Figür neredeyse görünmez hâldeydi ve dik bir yamaçta durduğu için doğal erozyonun etkisiyle silinmek üzereydi. Figür temizlendi ve korundu.

Kendini sına

Yazıdan üç soru. Cevabını seç, hemen öğren.

  1. Soru 1/3

    Nazca figürlerinin yapımıyla ilgili hangisi doğrudur?

    Cevabı gör

    Doğru cevap: Yüzeydeki kaya katmanı kaldırılıp altındaki açık renkli kum ortaya çıkarıldı

    İnka öncesi halklar çizgileri, 12 ila 15 inç (yaklaşık 30–38 santimetre) kalınlığındaki kaya katmanını kaldırıp altında saklı olan daha açık renkli kumu ortaya çıkararak yarattı. Kaynak: Smithsonian Magazine

  2. Soru 2/3

    Dev çizgi tipi figürler çoğunlukla ne gösterir?

    Cevabı gör

    Doğru cevap: Yabani hayvanları

    Dev çizgi tipi figürler ise çoğunlukla yabani hayvanları gösterir (yüzde 64). Kaynak: Proceedings of the National Academy of Sciences

  3. Soru 3/3

    Kedi figürü hangi döneme ait?

    Cevabı gör

    Doğru cevap: Geç Paracas dönemine

    Kedi figürü, geç Paracas döneminde (İ.Ö. 500–İ.S. 200) yapıldı. Kaynak: The Guardian

Faydalı mıydı?

Kaynaklar

  1. Smithsonian Magazine, “Scientists Identify Exotic Birds Depicted in Peru’s Mysterious Nazca Lines” (2019)
  2. The Guardian, “Huge cat found etched into desert among Nazca Lines in Peru” (2020)
  3. BBC, “Large 2,000-year-old cat discovered in Peru's Nazca lines” (2020)
  4. Proceedings of the National Academy of Sciences, “AI-accelerated Nazca survey nearly doubles the number of known figurative geoglyphs and sheds light on their purpose” (2024)
  5. The Guardian, “Archaeologists use AI to discover 303 unknown geoglyphs near Nazca Lines” (2024)

Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlandı, editör kontrolünden geçti. Bir hata gördüysen bize yaz.