Tarih ve Gizem

Eski Mısır'da mumyalama nasıl yapılırdı?

Mumyalama nasıl başladı?

Geleneksel kuramlara göre tarih öncesinde cesetler sıcak, kuru çöl kumunun etkisiyle doğal yoldan kuruyordu. 2014’te yayımlanan bir çalışmaya göre mumyalamanın kökenleri, önceden düşünülenden 1.500 yıl daha eskiye uzanıyor.

Araştırmacılar, kökeni güvenle belirlenmiş mezarlardaki cesetlerin keten sargılarında karmaşık mumyalama maddeleri saptadı. Sargılarda çam reçinesi, aromatik bir bitki özü, bitki zamkı/şekeri, doğal bir petrol kaynağı ve bitki yağı/hayvan yağı saptandı. Bu maddeler, Firavunlar döneminde mumyalamanın zirvesinde kullanılanlarla aynı doğal ürünlerin benzer oranlarda işlenmiş karmaşık tarifleriydi.

En karmaşık yöntem

Yeni Krallık’tan Geç Dönem’in başlangıcına kadar, yaklaşık MÖ 1550 ile 664 arasında kralların ve yüksek görevlilerin mumyalanmasında bir teknik kullanıldı. Bu teknik, en iyi ve en karmaşık mumyalama süreci sayılır. Mısırlılar işin sırrını yaklaşık MÖ 2600’de, çürümenin asıl başladığı iç organları çıkararak çözdü.

İç organlar

Bu tekniğin ilk adımı, iç organların çoğunun çıkarılması ve korunmasıydı. Akciğerler, mide, karaciğer ve bağırsaklar ayrı ayrı mumyalanıp kanopik kavanozlara konurdu. Organların bu biçimde mumyalanıp saklanmasını genellikle yalnızca zenginler karşılayabilirdi. Yaklaşık MÖ 1000’den sonra uygulama değişti; iç organlar genellikle sarılıp vücuda geri konuyor ya da vücutla bağlanıyor ya da kavanoz yerine kutulara konuyordu.

Camlı vitrinde dört alabaster kanopik kavanoz; kapaklarında şahin, babun, insan ve çakal başları var.
Fotoğraf: Gary Todd from Xinzheng, China, CC0.

Beyin ve kalp

Lüks sürümde beyin genellikle burundan çıkarılır ve bağırsaklar alınır, içi boş beden sonra tuzlarla kurutulurdu. Tüm bilginin ve duyguların merkezini temsil eden kalp genellikle vücudun içinde dokunulmadan bırakılır, beyin ise çoğunlukla atılırdı.

Natronla kurutma

Vücut daha sonra çöl göllerinin kenarlarından toplanan bir karbonat tuzu olan natronla işlenirdi; natron kurutucu görevi görüp vücuttaki suyu emerdi. Mumyalamada natron kristalleri vücudun çevresine ve içine doldurulurdu. Vücut kuruduktan sonra daha fazla çürüme olmazdı.

Vücut natronla kaplıyken, “mumyalama yatağı” denen eğimli bir masada bırakılırdı. Masanın eğimi, ceset kururken sıvıların bir kaba damlamasını sağlıyordu.

Sarma ve süre

40 gün sonra natron deriden çıkarılır, vücut boşlukları keten, natron keseleri, otlar, talaş, kum ya da doğranmış samanla doldurulurdu. Deri ve ilk birkaç keten bandaj katmanı daha sonra reçineli bir kaplamayla örtülürdü. Vücudun geri kalanı sonra sarılır, çoğu zaman tılsımlar eklenir ve mumyanın başına bir maske konurdu.

Kuruyan deri sonra yağ ve reçinelerin karmaşık karışımlarıyla işlenirdi. Bütün süreç yaklaşık 70 gün sürerdi. Wah adlı bir mülk yöneticisi (yaklaşık MÖ 2000) 375 metrekare kumaşa sarılmıştı.

Herkes mumyalanamazdı

Zenginler yapay olarak mumyalanıp özel yapılmış mezarlara konurken çoğunluk kumdaki çukurlara gömülürdü. Onlar da doğal yoldan mumyalanırdı: aşındırıcı vücut sıvıları sıcak, kuru kuma süzülür, kum da derilerini, saçlarını ve tırnaklarını kurutup korurdu. Mumyalamayı karşılayamayanların cesetleri genellikle sıcak çöl kumunda kurutularak ya da reçineyle kaplanarak ‘korunurdu’.

Kendini sına

Yazıdan üç soru. Cevabını seç, hemen öğren.

  1. Soru 1/3

    En karmaşık mumyalama süreci yaklaşık ne kadar sürerdi?

    Cevabı gör

    Doğru cevap: Yaklaşık 70 gün

    Bütün süreç yaklaşık 70 gün sürerdi. Kaynak: The Australian Museum

  2. Soru 2/3

    Natron, vücuttan kaç gün sonra çıkarılırdı?

    Cevabı gör

    Doğru cevap: 40 gün sonra

    40 gün sonra natron deriden çıkarılır, vücut boşlukları çeşitli maddelerle doldurulurdu. Kaynak: The Australian Museum

  3. Soru 3/3

    Mumyalama sırasında kalpe ne yapılırdı?

    Cevabı gör

    Doğru cevap: Genellikle vücudun içinde dokunulmadan bırakılırdı

    Kalp genellikle vücudun içinde dokunulmadan bırakılır, beyin ise çoğunlukla atılırdı. Kaynak: The Australian Museum

Faydalı mıydı?

Kaynaklar

  1. University of York, “Embalming study ‘rewrites’ key chapter in Egyptian history - News and events, University of York”
  2. The Australian Museum, “How were ancient Egyptians mummified?” (2015)
  3. BBC, “Ancient History in depth: Mummies Around the World” (2011)
  4. carlos.emory.edu, “ODYSSEY/Egypt/Death & Burial”

Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlandı, editör kontrolünden geçti. Bir hata gördüysen bize yaz.