Yıldırım aynı yere iki kez düşmez mi?
Hüküm: yanlış
Yıldırım aynı yere iki kez düşmez sözü, kaynakta bir efsane olarak yer alır. Yıldırım sıklıkla aynı yere tekrar tekrar düşer; özellikle uzun, sivri ve yalıtılmış nesnelere. Empire State Binası’na yılda ortalama 23 kez yıldırım düşer.
Yıldırım nereye düşer?
Yıldırımın nereye düşeceğini belirleyen başlıca etkenler yükseklik, sivri şekil ve yalıtılmışlıktır. Metalin bulunması, yıldırımın nereye düşeceği üzerinde hiçbir fark yaratmaz. Ağaç ve dağ gibi yüksek ve yalıtılmış, ama az metal içeren ya da hiç içermeyen doğal nesnelere de yılda birçok kez yıldırım düşer.
Ağacın altında durmak, yıldırım kaynaklı yaralanmaların ikinci büyük nedenidir.

Bir şimşek nasıl bir olaydır?
Bir şimşek çakmasının (flash) tamamı yaklaşık 0,2 saniye sürer. Bir çakma genellikle her biri bir milisaniyeden kısa süren birkaç daha kısa boşalmadan oluşur ve göz bu tekrarlayan olayları ayırt edemez. Bu tek tek boşalmalara vuruş (stroke) denir. Vuruşlar zamanda yeterince ayrılırsa göz onları ayırt edebilir ve şimşek titriyor gibi görünür.
Williams’a göre tipik bir yıldırım birkaç yüz milyon voltluk bir potansiyel farkını aşar. Yıldırım akımı ölçümlerinin çoğu 5.000 ile 20.000 amper arasındadır. 1971’de Apollo 15 fırlatmasından hemen önce olan ünlü bir çakma, rampa kulesine bağlı manyetik bağlantılarla 100.000 amper olarak ölçüldü. Yıldırımın sıcaklığı 15.000-60.000°F arasındadır. Bir vuruş için yıldırım akımı çoğunlukla yaklaşık bir milisaniyede sona erer. Williams’a göre orta şiddette bir gök gürültülü fırtına birkaç yüz megavat elektrik gücü üretir.
Yıldırım ne kadar uzağa düşer?
Yıldırım sıklıkla fırtınanın merkezinden üç milden uzağa, yağmurun ve fırtına bulutunun çok dışına düşer. Açık gökten gelen yıldırımlar fırtınadan 10-15 mil uzağa düşebilir. Ardışık çakmalar arasındaki uzaklığa dair eski veriler 3-4 km derken yeni veriler çakmaların yarısının yaklaşık 9 km arayla olduğunu gösteriyor.
Birçok bulut-yer çakmasının yerde çatallı ya da birden fazla bağlantı noktası vardır. Yıldırımın yere çarptığı noktadan en az 20 metre uzağa yatay olarak ark yaptığı ölçülmüştür. Cape Canaveral’da yıldırımın fırtına örsünde neredeyse 90 mil dışarıya doğru ilerlediği belgelenmiştir.
Dışarıda çömelmek sizi daha güvenli kılmaz. Yere uzanmak, tehlikeli olabilecek zemin akımından etkilenme şansını artırır. Yıldırım kaynaklı yaralanmaların çoğu, insanların yeterince erken barınak aramaması yüzünden olur.
Kendini sına
Yazıdan üç soru. Cevabını seç, hemen öğren.
Soru 1/3
Empire State Binası'na yılda ortalama kaç kez yıldırım düşer?
Empire State Binası'na yılda ortalama 23 kez yıldırım düşer. Kaynak: weather.gov
Cevabı gör
Doğru cevap: Yaklaşık 23 kez
Empire State Binası'na yılda ortalama 23 kez yıldırım düşer. Kaynak: weather.gov
Soru 2/3
Yıldırımın nereye düşeceğini belirleyen başlıca etkenler nelerdir?
Yıldırımın nereye düşeceğini belirleyen başlıca etkenler yükseklik, sivri şekil ve yalıtılmışlıktır. Kaynak: weather.gov
Cevabı gör
Doğru cevap: Yükseklik, sivri şekil ve yalıtılmışlık
Yıldırımın nereye düşeceğini belirleyen başlıca etkenler yükseklik, sivri şekil ve yalıtılmışlıktır. Kaynak: weather.gov
Soru 3/3
Bir şimşek çakmasının tamamı yaklaşık ne kadar sürer?
Bir şimşek çakmasının tamamı yaklaşık 0,2 saniye sürer. Kaynak: hyperphysics.phy-astr.gsu.edu
Cevabı gör
Doğru cevap: Yaklaşık 0,2 saniye
Bir şimşek çakmasının tamamı yaklaşık 0,2 saniye sürer. Kaynak: hyperphysics.phy-astr.gsu.edu


